पाकिस्तानको ८,०५१ मिटर अग्लो ब्रोड पिक हिमालमा गएको विनाशकारी हिमपहिरोमा परी असमयमै ज्यान गुमाएका विश्वविख्यात आरोही निर्मल पुर्जा ‘निम्सदाई’ को पार्थिव शरीर बेलायत पुर्याइएको छ।
आगामी अगस्ट २६ (भदौ १०) मा डोर्सेट स्थित पुल क्षेत्रमा आयोजना हुने उनको अन्त्येष्टिमा बेलायती सरकारले ‘गार्ड अफ अनर’ सहित विशेष सैन्य सम्मानका साथ अन्तिम बिदाइ गर्ने तयारी गरेको छ।
नेपालको म्याग्दी जिल्लामा जन्मिएका निम्सदाईले १६ वर्ष बेलायती सेनामा सेवा गरेका थिए। ब्रिटिस गोर्खा सैनिकबाट सेवा सुरु गरेका उनी बेलायतको जलसेनाको दस्ता ‘स्पेशल बोट सर्भिस’मा छनोट हुने पहिलो गोर्खा सैनिक हुन्।
सैन्य सेवापछि हिमाल आरोहणतर्फ मोडिएका उनले सन् २०१९ मा विश्वका ८,००० मिटरभन्दा अग्ला १४ वटै चुचुराहरू केवल ६ महिना ६ दिनमा सफलतापूर्वक आरोहण गरेर विश्वकीर्तिमान कायम गरेका थिए। उनको यस अभूतपूर्व सफलतालाई Netflix को चर्चित डकुमेन्ट्री ‘14 Peaks: Nothing Is Impossible’ मार्फत विश्वभर पुर्याइएको थियो।
गत जुलाई ३० मा ब्रोड पिकको दोस्रो र तेस्रो क्याम्पबीच गएको हिमपहिरोमा परी उनको दुःखद निधन भएपछि बेलायती राजपरिवारका सदस्य प्रिन्स विलियम, बेलायती रक्षामन्त्री तथा विश्वका दिग्गज आरोहीहरूले उनलाई “विश्वकै असाधारण, साहसी र अद्वितीय आरोही” भन्दै श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका छन्। गैरआवासीय नेपाली संघले समेत उनलाई नेपाल सरकारका तर्फबाट राष्ट्रिय नायकको मान्यता दिन माग गरिरहेको छ।
विश्वमञ्चमा नेपालको झण्डा र ‘गोर्खा’ पहिचान सधैँ उच्च राखे तापनि, आफ्नै जन्मभूमि नेपालमा भने उनी जीवनको उत्तरार्धतिर गम्भीर कानुनी विवादमा घेरिएका थिए। नेपालमै जन्मिएर हुर्किएका आरोही भए पनि ब्रिटिस नागरिकता लिएपछि उत्पन्न नागरिकता र राहदानी विवादका कारण उनी नेपालमा छानबिनको दायरामा परेका थिए।
सन् २०१२ मा बेलायती नागरिकता र राहदानी प्राप्त गरेपछि पनि त्यसको जानकारी नेपाल सरकारलाई नदिई पुरानै नेपाली नागरिकता र राहदानी प्रयोग गरेको भन्दै गृह मन्त्रालय र जिल्ला प्रशासन कार्यालय म्याग्दीमा उजुरी परेको थियो।रोयल्टी विदेशी नागरिकका रूपमा नेपाल प्रवेश गरी भिजिट भिसा प्रयोग गर्ने, तर हिमाल आरोहणका क्रममा भने नेपाली नागरिकका रूपमा छुट र सुलभ रोयल्टी सुविधा लिएको आरोप उनीमाथि लागेको थियो। यसै विवादका कारण स्थानीय प्रशासनले उनको नेपाली नागरिकता रद्ध गर्ने कानुनी प्रक्रिया अघि बढाएको थियो।
नागरिकता र प्रशासनिक विवादहरू आफ्नो ठाउँमा भए तापनि, निम्सदाईले हिमाल आरोहणको इतिहासमा रचेको कीर्तिमान र नेपाली गाइड तथा शेर्पाहरूको क्षमतालाई विश्वसमक्ष स्थापित गर्न खेलेको भूमिका अतुलनीय मानिन्छ।
एउटा गोर्खा सैनिकका रूपमा बेलायतको रक्षा गरेका र आरोहीका रूपमा नेपालको नाम विश्वको सर्वोच्च शिखरहरूमा पुर्याएका निम्सदाईलाई अगस्ट २६ मा बेलायतले एउटा अमर नायकका रूपमा औपचारिक अन्तिम बिदाइ गर्नेछ।
